Vücudumuz nasıl enerji tüketir
Comments(0)
ENERJİ, KALORİ VE İHTİYACA GÖRE KALORİ TAYİNİ
Lavoisier ve Laplace bir guinea domuzunu etrafı buzla kaplı çok küçük bir
odaya kapadılar ve 10 saat içinde buzun erime miktarı ile hayvanın çıkardığı karbondioksit miktarını ölçtüler. Bu araştırmacılar böylece hayvanın sıcaklığı ile solunumdaki hava değişmesinin arasındaki ilgiye işaret ettiler. Lavosier aynı zamanda insanda oksijen kullanılmasını da ölçtü ve bunun yemekten sonra ve ekzersizlerde arttığını gösterdi. Daha sonra, senelerce bir çok araştırıcılar madde,sıcaklık ve enerji üzerine bir çok araştırma yaptılar ve maddenin enerjiye çevrilme kanununu tekrar tekrar ispat ettiler. İlk defa 1892 de Atwater % 1 lik oranınde ölçü yapabilen ve insanlarda kullanılabilen bir kalorimetreyi geliştirdi. Daha
sonra biyolojistler enerji şekilleri üzerinde durdular ve bu gün bilinen 1- Güneş,
2- Kimyasal, 3-Mekanik, 4-Termal,. 5-Elektrik şeklinde olan beş enerji kaynağını ortaya koydular.
insanlarda esas enerji kaynağı bilindiği gibi gıdaların vucutta bir takım kimyasal reaksiyonlara girmeleri ile meydana gelmektedir. Ayrıca organizmada, bilhassa hücre seviyesinde elektriksel enerji de önemlidir. Adele ve sinirlerin eksitasyonları (Uyarılmaları) hücre zarlarındaki elektriksel değişmelerle olmaktadır. Vücut sıcaklığı, hayatî önemi olan organların çalışması, bazal şartların haricinde artan her türlü organizma faaliyeti,yalnız kimyasal enerji ve oksidasiyonla idare edilmektedir.
gıdaların dokularda, esası oksidasyona dayanan kimyasal değişikliklere uğraması bir kimyasal enerjiye, bu da vucutte bir sıcaklığa sebep olmaktadır. Bu sıcaklık kalori ile ölçülür.
Kalori-’: büyük ve küçük olmak üzere iki çeşittir. Büyük kalori 1 litre, küçük kalori 1 santimetre küp saf suyun sıcaklığını bir derece yükselten ısı miktarıdır.
Gıda maddelerinin verdiği kalori miktarları kalorimetre denilen platin elektrottu, içi su dolu bir kaba batırılmış ufak, her tarafı kapalı odacık şeklinde olan âletlerde ölçülür. Bunu tayin için miktarı belli bir gıda maddesi kalorimetrede oksijenle yakılır. Bu yanmadan doğan sıcaklık kalorimetrenin yanma çevresindeki suyun derecesini yükseltir ve bundan da gıdanın verdiği kalori miktarı anlaşılır.
Enerji şarjının ölçülmesi kalorimetrede iki şekilde yapılabilir.
1- Direkt kalorimetri : kalori sarfı ölçülecek hayvan veya insan kalorimetri odasına konur (Atwater ve Rose odası : Bazal veyamekanik iş esnasında canlının çıkardığı sıcaklıkla suyun ısınma miktarı grafi şeklinde tesbiı edilir. Pratik bir usul olmadığından indirekt kalorimetreler daha geniş şekilde kullanılmaktadır.
2- İndirekt kalorimetreler: Oksijen harcamasının ölçülmesine dayanır. Bu ölçü için çeşitli metod ve apareyler tarif edilmiştir. Bu gün kullanılanlar esası Bene-dict Roth spirometresine dayanan âletlerdir. Bu âletlerde şahsın belli bir zamanda harcadığı oksijenle, çıkardığı karbondioksit gazı hesap edilir. 1 gramkarbon-hidrat.yağve proteinin de yanması için lâzım olan oksijen ve çıkan karbondioksit gazı miktarları aşağıdaki cetvellerde görüldüğü gibi tayin edilmiştir.
1 Lt.02
t °2 sarfı Çıkan•cq> R.Q. Çıkan kalori ile çıkan kalori
KH lgr. 829 829 1.000 4.183 5.047
‘ Yağ ” 2019.2 1427.3 0.707 9.461 4.686
Protein ” 966.1 781.7 0.809 4.442 4.600
Karbonhidaratlar, yağlar, kalorimetrede ve bedende yandıktan sonra su ve karbondioksit gazına ayrılır ve muayyen bir sıcaklık verirler. Bir gram yağ yanınca: 9.4 , bir gram karbonhidrat yanınca 4,1 kalori verir. Bir gram protein kalorimetrede 5,7 kalori verdiği halde, organizmada protein ancak üreye kadar yakılması esnasında enerji verir. Bu da(4,l) kalori civarındadır.
Respiratoir Quoûent (R.Q.)”- Şayet bir madde organizmada yanarken sarfettiği oksijen hacmi kadar, eşit hacimde CO2 çıkarıyorsa bu maddenin R.Q.= 1 dir. Buna en güzel örnek karbonhidratlardır. Yağların R.Q.= 0.703 dür. Böylece, spirometrede R.Q. tayin edildikten sonra litre olarak sarfedilen oksijen miktarına göre aşağıdaki cetvelden,yanan yağlarla, karbonhidratların yüzde miktarları kaba olarak tayin edilebilir.
CO2 hacmi cm3
1 hacmi cm.3
R.Q. Oksijenin her Total kalori yüzdesi
_ litresi için kal. KH Yağ
0.72 4.735 0.0 100.0
0.7S 4.770 12.0 88.0
0.80 4.827 30.4 69.6
0.85 4.881 48.4 51.6
0.90 4.936 66.0 34.0
0.95 4.992 83.2 16.8
1.00 5.047 100.0 00.0